TÜRKİYE’DE son dönemlerde yine “süper emeklilik” ve “erken emeklilik” gündeme getirilmeye başlandı. Ancak bu konuya, yanlış anlaşılmalar olmaması için açıklık getirmek istiyoruz. Söz konusu çalışmanın sanki devletin sunduğu birincil emeklilik sistemini değiştirme şeklinde izah edilmesinin, sizleri umutlandırmanın yanında, bazı kişilerce istismar edilebilir nitelikte olduğunu düşünüyoruz.

BORÇLANMAYLA İLGİLİ DEĞİL

BU konunun sizlerle sürekli paylaştığımız SSK, BAG-KUR ve Emekli Sandığı ile yurtdışı borçlanmayla yakından ve uzaktan ilgisi yoktur. Peki nedir bu diyecek olursanız: Çoğu ülkede olduğu gibi ülkemizde birincil emeklilik sistemine ilave olarak ikincil diye belirteceğimiz eskiden halk dilinde hayat sigortası kanuni tanımlamayla bireysel emeklilik sistemiyle ilintili bir konudur. Örnek verecek olursak Almanya “Riester Emeklilik Sistemi”nin bir benzeri. Nedir bu bireysel emeklilik? Türkiye’de ve neler değiştirilmek isteniyor?

BİREYSEL EMEKLİLİK

AVRUPA ülkelerinde ikincil emeklilik olarak adlandırılan sistem ülkemizde 2001 yılında yaşama geçirilmiştir. Her ne kadar bazı işyerleri ve banka sandıkları bu sistemi önceden uygulamaya geçirmiş ise de gerçek anlamda ve herkesi kapsayan sistem 28.03.2001 günlü bireysel emekliliğe yönelik çıkarılan 4632 sayılı Kanunla birlikte 07.10.2001 tarihinde ülkemizde yürürlüğe girmiştir. Bireysel emekliliğin amacını, kamu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olarak, bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesi ile emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin yükseltilmesi ekonomiye uzun  vadeli kaynak yaratarak istihdamın artırılması demek mümkün.

SİSTEME KATILIM

BİREYSEL emeklilik sistemine medeni hakları kullanma ehliyetini haiz kişiler katılabilir. Sisteme katılacak kişiler şirket ile emeklilik sözleşmesi imzalamak zorundadırlar. Sisteme girmek veya sözleşme imzalamak için vatandaşlık koşulu aranmaz. Emeklilik sözleşmesi katılımcının sisteme girmesine, sistemden ayrılmasına, emekli olmasına,katkıların ödenmesine, bu katkıların bireysel emeklilik hesaplarında izlenmesine, fonlarda yatırıma yönlendirilmesi gibi hususları kapsar.

EMEKLİLİK SEÇENEKLERİ

KATILIMCI sisteme giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde bulunmak koşulu ile 56 yaşını tamamladıktan sonra emekli olmaya hak kazanır. Emekliliğe hak kazanan katılımcı, bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinin bir kısmını veya tamamının defaten ödenmesini ya da yapacağı yıllık gelir sigortası sözleşmesi çerçevesinde kendisine maaş bağlanmasını talep edebilir. Şirket, katılımcının kısmen veya tamamen ödeme talebini, katılımcının emeklilik sözleşmesi gereği hak sahibi olduğu tarihten itibaren 7 iş günü içerisinde yerine getirmekle yükümlüdür. Katılımcının bu madde kapsamında birikimlerinin ödenmesini talep etmesi veya başka bir şirket veya hayat sigorta şirketi ile yıllık gelir sigortası sözleşmesi yapması halinde, hesabındaki birikimler herhangi bir kesinti yapılmadan yazılı bildirimden itibaren en geç 7 iş günü içerisinde kendisine  ödenir veya ilgili  şirkete aktarılır.

DEVLET GÜVENCESİ

SOSYAL güvenlik sistemine ek ve bireylerin talebine bağlı olarak işleme tabi  Hazine Müsteşarlığı denetleyici olmanın yanında teminatı yeterli olmayan veya vatandaşa tutulan bu sistemde sorun yaratabilecek şirketlerin bu sistemde hizmet  vermemesi konusunda gerekli güvenceleri sağlamaktadır.

NELER DEĞİŞTİRİLMEK İSTENİYOR?

ÜLKEMİZDE tasarruf oranlarının bugünlerde çok düşük seviyelere inince devlet bu konuda bir çalışmanın zorunluluğunu gördü. Bu kapsamda bireysel emeklilik sistemine teşvik ve mevduatta vadeyi uzatmaya yönelik vergi düzenlemelerini planlanamaya koyuldu. 56 yaş olan emekli yaşı dahil bazı koşullar cazip hale getirilerek medyada belirtildiği gibi erken emekliliği sağlayan bir çalışma başlatıldı. Sonuçlanmış veya nihai karar verilmiş bir durumda şu an itibarıyla söz konusu değil. Yılın ilk altı ayı içerisinde bitirilmesi bu çalışmaların bitirilmesi planlandı.Ülkemizde tasarruf oranları 2011 yılında yüzde 1 2 ’ lere gerilemiş durumda . Hem tasarrufu artırmak hem de cari açık konusuna bir kat sağlayacağı düşünüldüğünden böyle bir çalışma başlatılmış oldu. Burada esas olan amaç bireysel emeklilik sistemine yeni teşviklerin getirilmesi. Özetle vergi teşviklerinin güçlendirilmesi. Bireysel Emeklilik Sistemi’ne giriş, sistemde kalma süresi ve sistemden çıkış ile primlerin toplanması dahil bütün can alıcı noktalar masaya yatırılmış vaziyette. Bireysel Emeklilik Sistemi masada iken zorunlu sigorta sistemi gündeme alınır mı bilinmez.

KİMLER ÇALIŞIYOR?

BAŞBAKAN Yardımcısı koordinatörlüğünde Maliye Bakanlığı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Hazine  Müsteşarlığı ve Sermaya Piyasası Kurulu gibi konuyla ilgili kamu kurumları nelerin yapılabileceğine yönelik olarak bir ön hazırlık çalışması yapmakta.

Diğer Hasan Karahaliloğlu Köşe Yazıları